Dịch Black Death đã cướp đi khoảng 75-200 triệu sinh mạng, xóa sổ từ 30-60% dân số châu Âu. Thời đó, người ta chưa hề biết vi khuẩn hay virus là gì.
Nhưng họ quan sát được một điều rất đơn giản: ở gần người bệnh thì khả năng mắc bệnh và tử vong cao hơn. Những con tàu cập cảng, mang theo thương nhân và hàng hóa, cũng thường mang theo cả những đợt dịch mới.
Vì vậy, vào thế kỷ 14, thành bang Venice của Ý đưa ra một quy định rất táo bạo. Ban đầu, tàu thuyền và người đến từ vùng có dịch phải chờ 30 ngày trước khi được vào thành phố. Trong thời gian đó ai chết thì chết nhưng những người còn lại được an toàn.
Sau đó, họ nhận thấy thời gian từ ủ bệnh tới khi chết thường tới 37 ngày cơ, nên 30 chưa . Thời gian chờ được kéo dài thành 40 ngày, tiếng Ý gọi là quarantena. Từ đó, tiếng Anh có từ quarantine mà chúng ta vẫn dùng ngày nay.
Điều thú vị là tất cả những quyết định này đều được đưa ra chỉ bằng quan sát thực tế. Họ chưa biết nguyên nhân gây bệnh là gì, chỉ biết rằng tách người bệnh khỏi cộng đồng thì dịch sẽ giảm.
Phải gần 500 năm sau, vào cuối thế kỷ 19, Louis Pasteur và Robert Koch mới chứng minh được rằng nhiều bệnh truyền nhiễm là do vi sinh vật gây ra, đặt nền móng cho thuyết vi trùng gây bệnh. Đầu thế kỷ 20, các nhà khoa học mới tiếp tục phát hiện và chứng minh sự tồn tại của virus.
Từ đó, y học chuyển từ việc chống dịch bằng kinh nghiệm sang tìm đúng tác nhân gây bệnh để phòng ngừa và điều trị.
Chỉ khoảng 150 năm kể từ khi con người hiểu được vai trò của vi khuẩn trong bệnh tật, ngày nay chúng ta đã có thể giải mã bộ gene, chỉnh sửa DNA và phát triển những liệu pháp điều trị ngay từ cấp độ phân tử.
Để dễ hình dung sự khác biệt về kích thước:
Vi khuẩn: khoảng 500-5.000 nanomet.
Virus: khoảng 20-400 nanomet.
Đường kính của phân tử DNA: chỉ khoảng 2 nanomet.
Một hạt gạo dài khoảng 6 mm, tức tương đương 6 triệu nanomet.
Chỉ trong vài thế kỷ, loài người đã đi từ việc không biết vì sao dịch bệnh lây lan, đến việc có thể nhìn thấy vi khuẩn, phát hiện virus, rồi đọc và chỉnh sửa chính bộ mã di truyền của sự sống.
Đó có lẽ là một trong những bước tiến đáng kinh ngạc nhất trong lịch sử nhân loại.
Xem reel của Frost & flora về nguồn gốc từ Quaratine khiến mình search kích thước virus vi khuẩn và ngẩn ra vì loài người tăng tốc ghê quá.
Chúng ta mất 3 trăm nghìn năm săn bắn hái lượm, 10 nghìn năm canh tác trồng trọt, 700 để biết cách ly 400 năm tìm ra nguồn gốc dịch bệnh, 70 năm để khám phá ra ra cấu trúc gien và vaccine mRNA lần đầu được ứng dụng rộng rãi chính là để chống COVID. Và giờ công nghệ chỉnh sửa gien được ứng dụng để phát triển vaccine trong thời gian ngắn hơn rất nhiều
#lichsuloainguoi#thuvi#evaxspace
